Scio me nihil scire

Pan C. zapoznał się z Sokratesem jeszcze w połowie lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Wtedy ufnie i bezkrytycznie wierzył w siłę poznawczą nauki i tzw. postępu. Dziwiło go, że taki filozof i mistrz, jakim był Sokrates opowiadał o sobie, że jedyne co wie to, że nic nie wie. Najsensowniejsze ówczesne podsumowanie sokratejskiej postawy mógł streścić w powiedzeniu Kpi, czy o drogę pyta?

Musiało upłynąć wiele wody w Warcie i sporo lat nim zrozumiał całą mądrość tej szczególnej postawy brzydala, jakim był filozof. Za życia wyrażano się o nim z pogardą i lekceważeniem, bezpodstawnie uznawano za nieudacznika i fajtłapę. Było w tym wiele kłamstwa ze strony ludzi, którym wykazywał nieuctwo i brak wiedzy. Nie interesował się plotkami i nie zabiegał o bycie celebrytą, co i wówczas mutatis mutandis miało miejsce. Był znienawidzony przez ówczesny establishment za bezkompromisowe wykazywanie miałkości postaw, interesownej motywacji i zwykłej ignorancji. Przypłacił to w końcu wyrokiem śmierci na podstawie fałszywych oskarżeń ze strony tych, których ośmieszył.

O Sokratesie można prawić bez końca, ale i o jego żonie Ksantypie nie mniej. Być może jej upierdliwość i dokuczliwość sprawiły, że rozwinął się jako filozof. Sokrates i Ksantypa to archetyp Mariana i Heli.

Kiedyś do Sokratesa – człowieka doświadczonego i... doświadczanego małżeństwem – przyszedł młodzieniec po życiową poradę.

– Uchodzisz nauczycielu za mądrego człowieka i chciałbym zasięgnąć twojej opinii.

– Mów, co cię trapi – zachęcił Sokrates – może będę w stanie cokolwiek pomóc.

– Jest w moim życiu piękna i ponętna kobieta, z którą spotykam się od wielu miesięcy. Dobrze nam ze sobą. Jej rodzice, ale i moi również, nalegają byśmy sformalizowali związek. Na razie nie jestem jeszcze na to gotów, ale nie chciałbym wystawiać na próbę jej zainteresowania i lekceważyć rodziców.

– Cóż mogę ci powiedzieć – rzekł zafrasowany filozof – gdy wezmę pod uwagę własne życie z Ksantypą i doświadczenie to nie mam dobrej rady. Możliwa odpowiedź jest taka: Żeń się lub się nie żeń. Cokolwiek uczynisz będziesz żałował.